Bölünmüş Odalarda Kaç Duman Dedektörü Gerekir?

Havale ve EFT ile yapılan ödemelerde anında %5 indirim fırsatı! (Seçili ürünlerde geçerlidir.)

Geleceğinizin Güvenliği İçin Çalışıyoruz

Giriş Yap Üye/Bayi Olun

Arama

Sepetim 0,00 TL

BLOG

Bölünmüş Odalarda Kaç Duman Dedektörü Gerekir? Oda ve Koridor Hesabı

Yayın Tarihi : 28.10.2026 23:14 | Güncellenme Tarihi : 28.10.2026 23:32 | Yangın Teknik El Kitabı

OPAX | YANGIN ALGILAMA VE ALARM SİSTEMLERİ TEKNİK EL KİTABI

BÖLÜM 2 — KAÇ m² ALANA KAÇ DUMAN DEDEKTÖRÜ GEREKİR? • 2.3

2.3. Bölünmüş Odalarda Dedektör Sayısı Nasıl Hesaplanır?

Bağımsız odalar, kapalı kapılar, ofisler, mağazalar, oteller, çok kiracılı binalar ve ortak alanlarda yangın dedektörü yerleşimi

Bölünmüş odalarda duman dedektörü hesabı, açık salon ve ayrı odaların karşılaştırıldığı OPAX teknik rehber kapağı — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

İçindekiler — Bölüm 2.3

2.3.1. Bölünmüş odalarda neden yalnızca metrekare hesabı yeterli değildir?2.3.2. Bağımsız bölüm, oda ve algılama bölgesi arasındaki fark 2.3.3. Türkiye mevzuatında ayrı mahallerin korunması 2.3.4. İngiliz BS 5839-1:2025 standardında oda koruma kategorileri 2.3.5. Kapalı bir oda neden koridordaki dedektörle otomatik korunmaz?2.3.6. Kapısı sürekli açık oda farklı değerlendirilir mi?2.3.7. Cam bölmeli ofislerde durum değişir mi?2.3.8. Tek odalı, iki odalı, beş odalı ve on odalı ofislerde dedektör hesabı 2.3.9. Oda sayısı ve ortak alanlara göre başlangıç tablosu 2.3.10. Koridoru olan çok odalı işyerlerinde toplam dedektör nasıl hesaplanır?2.3.11. Oda içerisinde ayrıca bölünmüş hacimler varsa ne yapılır?2.3.12. Çok küçük odalarda dedektör zorunlu mudur?2.3.13. Tuvalet, duş ve banyolara duman dedektörü takılır mı?2.3.14. Mutfaklar ve çay ocakları 2.3.15. Otellerde oda başına kaç dedektör gerekir?2.3.16. Okullarda sınıf sayısına göre dedektör hesabı 2.3.17. Hastaneler ve sağlık kuruluşları 2.3.18. Bir katta birden fazla bağımsız işyeri bulunuyorsa 2.3.19. Çok katlı ve çok odalı binalarda hesap 2.3.20. Bir odada birden fazla dedektör ne zaman gerekir?2.3.21. Açık bölme ile tam duvar arasındaki fark 2.3.22. Kullanıcılar için uygulamalı oda hesabı 2.3.23. Oda bazlı ön keşif hesaplayıcısı — JavaScript olmadan sabit örnek 2.3.24. Montajcı ve bayi için kontrol listesi 2.3.25. Bölünmüş odalarda en sık yapılan hatalar 2.3.26. Bu bölümün teknik sonucu 2.3.27. Teknik kaynakça

2.3.1. Bölünmüş odalarda neden yalnızca metrekare hesabı yeterli değildir?

Yangın algılama sistemlerinde en sık yapılan hatalardan biri, bir katın veya bağımsız bölümün toplam metrekaresini dedektörün referans koruma alanına bölerek cihaz sayısını belirlemektir.

Aynı metrekarede açık alan ve bölünmüş odalar için dedektör yerleşim farkı — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Örneğin 200 m² büyüklüğünde bir ofisin bulunduğunu düşünelim.

Bu ofis 200 m² tek ve açık bir çalışma salonundan oluşabilir. Fakat aynı 200 m² alan; sekiz ayrı çalışma odası, bir toplantı odası, bir mutfak, iki tuvalet ve bir koridordan da oluşabilir.

İki alanın toplam metrekaresi aynı olmasına rağmen yangın algılama ihtiyaçları farklıdır.

Bunun başlıca nedeni, duvarların ve kapıların duman hareketini sınırlandırmasıdır.

Bir odada başlayan yangının dumanı, kapı kapalıysa ortak koridordaki dedektöre hemen ulaşmayabilir. Bu nedenle koridordaki dedektörün kapsama yarıçapının odanın içine geometrik olarak uzanması, o odanın korunmuş olduğunu kanıtlamaz.

Temel uygulama ilkesi: Tam kapsamlı otomatik yangın algılama gereken bir binada, birbirinden duvarlarla ayrılmış korunan mahallerin dedektör ihtiyacı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu ilke, her kapalı alana mutlaka optik duman dedektörü konulacağı anlamına gelmez. Mahal kullanımına göre ısı dedektörü, başka bir algılama teknolojisi veya standardın izin verdiği bir istisna söz konusu olabilir.

2.3.2. Bağımsız bölüm, oda ve algılama bölgesi arasındaki fark

Bu kavramların birbirine karıştırılması hem eksik hem de gereksiz cihaz yerleşimine neden olabilir.

Fiziksel yangın odası ve yangın panelinde algılama bölgesi zon karşılaştırması — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Kavram	Açıklama	Dedektör hesabına etkisi
Bağımsız bölüm	Ayrı kullanım veya mülkiyete sahip bölüm	İçerisindeki odalar ayrıca incelenir
Oda	Fiziksel olarak bölünmüş mahal	Koruma kapsamındaysa ayrı algılama değerlendirmesi yapılır
Açık çalışma alanı	İçerisinde tam bölme bulunmayan ortak alan	Geometrik alan hesabı kullanılabilir
Koridor	Odaları ve çıkışları birbirine bağlayan geçiş alanı	Ayrı bir koruma alanı olarak değerlendirilir
Yangın kompartımanı	Yangın ve duman yayılımını sınırlandırmak amacıyla ayrılmış bölüm	Koruma ve yangın senaryosu açısından ayrıca ele alınır
Algılama bölgesi (zon)	Panelde yangının konumunu göstermek amacıyla tanımlanan bölüm	Tek bir zonda birden fazla dedektör bulunabilir

Örneğin bir şirketin kiraladığı tek ofiste on ayrı oda bulunması, bu alanın yalnızca bir dedektörle korunacağı anlamına gelmez.

Aynı şekilde on ayrı dedektörün bulunması, bunların mutlaka on ayrı yangın algılama zonu oluşturması gerektiği anlamına da gelmez.

2.3.3. Türkiye mevzuatında ayrı mahallerin korunması

Türkiye'deki Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Madde 75/3, Ek-7'de belirtilen sınırları aşan binalarda otomatik algılama zorunluluğunu düzenler.

Madde 75/4, duman dedektörünün uygun olmadığı yerlerde başka uygun algılama türlerinin kullanılmasını öngörür.

Madde 75/5 ise kapsamındaki binalarda algılayıcıların ilgili TS EN 54-14 standardına uygun yerleştirilmesini esas alır ve belirli boşluklar için istisna tanımlar.

Bundan şu sonuç çıkar:

Türkiye'de otomatik algılama gerektiren bir projede hangi odaların korunacağına, yalnızca odaların metrekaresine bakılarak karar verilemez.

Bina kullanım türü, koruma kapsamı, uygun algılayıcı teknolojisi ve yürürlükteki proje şartları birlikte değerlendirilmelidir.

2.3.4. İngiliz BS 5839-1:2025 standardında oda koruma kategorileri

İngiliz standardı, sistemin amacına bağlı olarak farklı otomatik yangın algılama kategorileri tanımlar.

Kategori	Temel yaklaşım
L1	Binanın genelinde çok kapsamlı otomatik algılama
L2	Kaçış güzergâhlarına ek olarak belirlenen yüksek riskli mahallerin korunması
L3	Kaçış güzergâhlarının ve bu güzergâhlara açılan ilgili mahallerin korunması
L4	Belirlenen kaçış güzergâhlarında otomatik algılama
L5	Özel bir yangın güvenliği amacına yönelik belirlenmiş algılama
P1	Mülkün korunması için genel kapsamlı otomatik algılama
P2	Mülkün korunması için seçilmiş yüksek riskli alanlarda algılama

Bu kategoriler yalnızca oda sayısı değildir. Binanın yangın stratejisine göre seçilir.

2025 İngiliz standardında, L1 ve P1 sistemlerinde genel olarak bütün odaların ve alanların algılanması önerilir; ancak düşük yangın riskli bazı tuvaletler, banyolar, çok küçük dolaplar ve belirli boşluklarda istisnalar bulunabilir.

FIA'nın 2025 değişiklik rehberine göre uyuma amaçlı odalara ilişkin L2 yaklaşımı da güncellenmiş ve bu mahallerin koruma gerekliliği daha açık hale getirilmiştir.

Dolayısıyla “her odaya bir dedektör” cümlesi, özellikle genel kapsamlı algılama projelerinde önemli bir başlangıç yaklaşımı olmakla birlikte, bütün sistem kategorileri için evrensel bir kural değildir.

2.3.5. Kapalı bir oda neden koridordaki dedektörle otomatik korunmaz?

Kapalı odanın ve koridorun algılama farkı

Şemada odalarda dedektör bulunmuyor. Koridordaki cihaz, odaların içerisindeki erken algılamanın eşdeğeri kabul edilemez. Çizim şematiktir.

Kapalı kapılı oda ve ortak koridor arasında duman hareketi ile koridor dedektörü — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Yangın bir odanın içerisinde başladığında duman önce odanın tavanına doğru yükselir ve oda içinde yayılır.

Kapının kapalı olması, dumanın koridora geçmesini sınırlayabilir. Kapı çevresindeki sızıntılar üzerinden duman geçişi mümkün olsa da bu geçişin miktarı ve hızı güvenilir erken algılama hesabı olarak kullanılamaz.

Üstelik yangının bulunduğu odada yatak, elektrikli ekipman, plastik veya başka yanıcı malzemeler varsa tehlike koridor dedektörü alarm vermeden büyüyebilir.

Bu nedenle odanın korunması gerekiyorsa, uygun algılayıcı genellikle odanın içerisinde konumlandırılır.

2.3.6. Kapısı sürekli açık oda farklı değerlendirilir mi?

Kapısı sürekli açık tutulan bir odada dumanın diğer bölümlere geçmesi daha kolay olabilir. Ancak bir kapının normal kullanımda açık olması, o mahali otomatik olarak açık çalışma alanına dönüştürmez.

Yangın kapıları yangın sırasında kapanabilir. Normal kapılar kullanıcılar tarafından kapatılabilir. İşletmenin kullanım düzeni zamanla değişebilir.

Bu nedenle oda içindeki algılamanın tamamen koridordaki dedektöre bırakılması, sadece kapı genellikle açık tutuluyor gerekçesiyle uygun kabul edilmemelidir.

Bir mahali tek açık hacim olarak değerlendirmek için yapısal açıklık, duman hareketi ve standardın ilgili şartları birlikte incelenmelidir.

2.3.7. Cam bölmeli ofislerde durum değişir mi?

Ofislerde sıklıkla kullanılan cam bölmeler görsel olarak mekânı açık gösterir.

Cam bölmeyle tavana kadar kapatılmış ofis ve tavana ulaşmayan alçak bölme — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Ancak cam duvar, dumanın hareketi açısından fiziksel engel oluşturur.

Camın şeffaf olması, yangın dumanının camın içerisinden geçebileceği anlamına gelmez.

Dolayısıyla tavana kadar uzanan cam duvarlarla çevrili ve kapısı bulunan toplantı odası, tam algılama kapsamındaki bir projede ayrı değerlendirilmelidir.

Buna karşılık tavana ulaşmayan alçak bölmelerin etkisi, yüksekliğine ve tavana olan açıklığına göre farklı olabilir. Bu konu kirişli ve bölmeli tavanlar bölümünde ayrıntılı ele alınacaktır.

2.3.8. Tek odalı, iki odalı, beş odalı ve on odalı ofislerde dedektör hesabı

Şimdi en sık karşılaşılabilecek bina düzenlerini uygulamalı olarak inceleyelim.

Bir iki beş ve on odalı ofislerin başlangıç dedektör yerleşimleri — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Yirmi ayrı odası olan işyerinde her oda için örnek duman dedektörü konumu — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Aşağıdaki örneklerde, aksi belirtilmedikçe odaların tamamının otomatik yangın algılama kapsamına alındığı, tavanların düz olduğu, yüksekliklerin uygun bulunduğu ve her odanın tek dedektörle geometrik olarak korunabildiği varsayılmıştır.

Bu varsayımlar altında odaların her biri için bir dedektörle başlanabilir; koridorlar ve ortak alanlar buna ayrıca eklenir.

Örnek A — Tek odalı 25 m² ofis

Oda uzunluğu: 5 metre
Oda genişliği: 5 metre
Toplam alan: 25 m²
Tavan yüksekliği: 3 metre

Merkezden en uzak köşeye yatay mesafe:

$Matematik formülü: d=\sqrt{2{,}5^2+2{,}5^2}\approx3{,}54\ \mathrm m \$

Ön yerleşim: 1 adet optik duman dedektörü.

Diğer koşullar da uygunsa tek cihaz yeterli olabilir.

Örnek B — İki ayrı ofis odası

İki odanın her biri 20 m² olsun.

Toplam:

$Matematik formülü: A=20+20=40\ \mathrm{m^2} \$

Her oda kendi içerisinde algılama gerektiriyorsa başlangıç hesabımız:

$Matematik formülü: N=1+1=2 \$

Odaların arasında tam yükseklikte duvar ve kapı bulunduğundan tek dedektörün iki odayı birlikte koruduğu varsayılmaz.

Örnek C — Beş ayrı odadan oluşan 100 m² işyeri

İşyerimizde beş kapalı oda olduğunu ve her odanın 20 m² olduğunu varsayalım.

$Matematik formülü: 5\times20=100\ \mathrm{m^2} \$

Tam oda algılaması kapsamında:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{oda}}=5 \$

Başlangıç miktarı: 5 duman dedektörü.

Fakat aynı işyerinde ayrı bir koridor, mutfak, teknik oda veya başka mahal varsa bunlar da değerlendirilmelidir.

Yalnızca beş çalışma odasına yerleştirilen dedektörler, işyerinin tamamının yangın algılama tasarımının tamamlandığını göstermez.

Örnek D — On ayrı odadan oluşan 200 m² ofis

On odanın her biri 20 m² olsun.

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{oda}}=10 \$

Tam oda koruma yaklaşımında:

10 adet oda dedektörüyle başlangıç yapılır.

Ancak bu 10 odanın bağlandığı koridorun da koruma kapsamına alınması gerekiyorsa koridor dedektörleri ayrı hesaplanır.

Koridorun uzunluğu ve genişliği bilinmeden toplam sistem sayısı kesinleşmez.

Örnek E — 20 odalı çok bölmeli ofis

Yirmi odadan oluşan bir işyerinde bütün odaların tam koruma kapsamında olduğunu varsayalım.

Odalardan bazıları 10 m², bazıları 20 m², bazıları da 35 m² olabilir.

Her oda ilgili geometrik mesafe şartlarını tek dedektörle sağlayabiliyorsa:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{oda}}=20 \$

Ancak 35 m² odalardan birinin örneğin 17,5 × 2 metre gibi çok uzun bir geometriye sahip olması halinde tek merkez dedektörünün yeterliliği yeniden kontrol edilir.

Oda başına bir dedektör başlangıç yaklaşımıdır; her odada kesinlikle bir cihazın yeterli olduğu anlamına gelmez.

2.3.9. Oda sayısı ve ortak alanlara göre başlangıç tablosu

Bina düzeni	Oda dedektörü başlangıcı	İlave değerlendirilecek alan
1 adet 25 m² oda	1	Varsa diğer mahaller
2 adet 20 m² oda	2	Ortak geçiş alanı
3 adet 15 m² oda	3	Koridor
5 adet 20 m² oda	5	Koridor, teknik hacimler
8 adet 25 m² oda	8	Koridor, toplantı salonu
10 adet 20 m² oda	10	Koridor, depo, diğer odalar
15 adet 15 m² oda	15	Ortak kullanım alanları
20 adet 20 m² oda	20	Koridor ve bütün ilgili ortak mahaller

Bu tabloda belirtilen sayıların tamamı, her odanın algılama kapsamında olduğu ve tek dedektörle korunabildiği varsayımına dayanır. Hukuki minimum sayı veya nihai proje metrajı değildir.

2.3.10. Koridoru olan çok odalı işyerlerinde toplam dedektör nasıl hesaplanır?

Şimdi örneğimizi daha gerçekçi hale getirelim.

Sekiz ayrı ofis ve 24 metre uzunluğunda ortak koridorda toplam 10 dedektör örneği — Şematik yerleşim: 8 oda ve 24 × 2 m koridorda 6 m ve 18 m konumlarında koridor dedektörleri.

Bir işyerinde sekiz çalışma odası ve bu odaların açıldığı ortak bir koridor bulunsun.

Her oda 20 m², koridor ise 24 metre uzunluğunda ve 2 metre genişliğinde olsun.

Oda alanları:

$Matematik formülü: A\_{\mathrm{odalar}}=8\times20=160\ \mathrm{m^2} \$

Koridor alanı:

$Matematik formülü: A\_{\mathrm{koridor}}=24\times2=48\ \mathrm{m^2} \$

Toplam:

$Matematik formülü: A\_{\mathrm{toplam}}=208\ \mathrm{m^2} \$

Oda dedektörleri

Bütün odalar algılama kapsamındaysa ve bir dedektör her oda için yeterliyse:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{odalar}}=8 \$

Koridor dedektörleri

Bu koridor 2 metre genişliğinde olduğundan, ilgili yöntem izin veriyorsa dar koridor yerleşim şartları kullanılabilir.

Örnek CEN/TS 54-14:2018 referansında, böyle bir dar koridorda dedektör aralığı en fazla 12,4 m, uçlara mesafe ise 6,2 m olarak değerlendirilir.

24 metre uzunluktaki koridora iki dedektör yerleştirelim.

Konumlar:

Birinci dedektör: 6 m
İkinci dedektör: 18 m

Dedektörler arası mesafe:

$Matematik formülü: 18-6=12\ \mathrm m \$

Koridor uçlarına mesafeler:

$Matematik formülü: 6\ \mathrm m \$

Bu değerler dar koridor referansının belirtilen doğrusal koşulları içindedir. Diğer standart koşulları ayrıca doğrulanmalıdır.

Dolayısıyla:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{koridor}}=2 \$

Toplam

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{toplam}}=8+2=10 \$

Sekiz odalı ve ortak koridorlu işyeri

Şematik örnek: oda başına bir dedektör ve koridorda iki dedektör. Oda ölçülerinin kendi içindeki geometrik uygunluğu ayrıca doğrulanmalıdır.

Örnek sonuç: 10 dedektör.

Bu sayının sebebi 208 m² alanın herhangi bir sabit değere bölünmesi değildir. Her ayrı odanın ve koridorun kendi içinde hesaplanmasıdır.

2.3.11. Oda içerisinde ayrıca bölünmüş hacimler varsa ne yapılır?

Bir ofis odasının içerisinde ayrıca arşiv bölmesi, küçük depo, toplantı kabini veya teknik hacim bulunabilir.

50 metrekare çalışma odası içinde ayrıca bölünmüş 8 metrekare arşiv alanı — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Örneğin 50 m²'lik bir müdür odasının içerisinde 8 m²'lik, tavana kadar duvarlarla çevrilmiş ayrı bir arşiv odası oluşturulmuş olsun.

Bu durumda 50 m² toplam alana tek bir dedektör yerleştirerek her iki hacmin korunduğu varsayılmamalıdır.

Daha doğru değerlendirme:

Ana çalışma odası: Geometrik ve kullanım koşullarına göre algılama.
Ayrı arşiv odası: Yangın yükü ve koruma kapsamına göre kendi algılayıcısı.
Varsa tavan boşluğu: İlgili standart koşullarına göre ayrı değerlendirme.

Arşivde kâğıt, ambalaj veya yanıcı malzemeler bulunması nedeniyle yangın yükü önemli olabilir.

Bu örnek bize fiziksel oda ayrımının, toplam metrekareden daha belirleyici olabileceğini gösterir.

2.3.12. Çok küçük odalarda dedektör zorunlu mudur?

Burada dikkatli olmalıyız.

Küçük arşiv, elektrik odası, temizlik odası, tuvalet, mini mutfak ve sunucu odası yangın riskleri — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

2 m²'lik bir dolap, 4 m²'lik bir arşiv, 5 m²'lik bir elektrik odası ve 5 m²'lik bir tuvalet aynı şekilde değerlendirilmez.

İngiliz BS 5839-1:2025 standardının L1/P1 yaklaşımında düşük yangın riskli bazı küçük dolapların — tipik olarak 1 m²'den küçük olanların — ve belirli tuvalet, duş ve banyo alanlarının algılamadan hariç tutulmasına yönelik şartlı istisnalar bulunmaktadır.

Bu, Türkiye'de 1 m² altındaki her dolap dedektörsüz bırakılabilir şeklinde genel bir yasal hüküm değildir.

Küçük mahal	İlk değerlendirme
1 m²'den küçük, yanıcı yük bulunmayan dolap	İlgili standardın istisna şartları incelenebilir
2 m² kâğıt arşivi	Yangın yükü nedeniyle algılama ihtiyacı değerlendirilmeli
4 m² elektrik pano odası	Elektriksel yangın riski ve uygun teknoloji değerlendirilmeli
5 m² temizlik malzemesi odası	Depolanan kimyasallar ve yanıcı maddeler incelenmeli
5 m² tuvalet	Yangın yükü ve düşük risk istisnaları kontrol edilmeli
6 m² mini mutfak	Pişirme kaynaklı istenmeyen alarm riski nedeniyle uygun algılayıcı seçilmeli
8 m² server odası	Koruma gereksinimi ve hava akımı ayrıca incelenmeli

Önemli kural: Bir odanın küçük olması, yangın riskinin de küçük olduğu anlamına gelmez.

Özellikle elektrik panolarının, bataryaların, yanıcı sıvıların veya değerli elektronik ekipmanların bulunduğu küçük odalarda özel değerlendirme gerekir.

2.3.13. Tuvalet, duş ve banyolara duman dedektörü takılır mı?

Tuvalet, duş ve banyoların yangın algılama bakımından değerlendirilmesi, kullanım şekline ve gerçek yangın riskine bağlıdır.

Ofis banyo mutfak mahallerinde duman buhar aerosol ve algılama teknolojisi seçimi — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Optik duman dedektörleri su buharı, yoğuşma ve aerosol etkileri nedeniyle bazı banyo ortamlarında istenmeyen alarm oluşturabilir.

İngiliz L1/P1 uygulamasında düşük riskli tuvalet ve banyolar için belirli istisnalar vardır. Ancak bu istisnalar, bütün bu hacimlerin daima dedektörsüz bırakılabileceği anlamına gelmez.

Örneğin bir hastane, alışveriş merkezi veya başka bir kamusal binadaki tuvalet, kötü niyetli yangın çıkarma riski veya farklı yangın yükleri nedeniyle özel değerlendirme gerektirebilir.

OPAX rehberinde şu ifadeyi kullanalım: Tuvalet ve banyolarda dedektörün gerekliliği, yangın riski ve uygulanacak standart kapsamında belirlenmelidir. Duman dedektörünün uygun olmadığı yerde alternatif algılama değerlendirilir.

2.3.14. Mutfaklar ve çay ocakları

Ofislerdeki çay ocakları ile profesyonel restoran mutfakları aynı özellikte değildir.

Örneğin yalnızca su ısıtıcısı bulunan küçük bir ofis çay alanında, yemek üretimi yapan ticari mutfağa kıyasla farklı aerosol ve yangın koşulları bulunur.

Profesyonel mutfaklarda pişirme işlemleri yoğun buhar ve aerosol oluşturabilir. Bu nedenle optik duman dedektörü yerine uygun sınıftaki ısı dedektörü veya başka teknoloji değerlendirilir.

Ancak bir odada optik duman dedektörünün uygun olmaması, o odanın mutlaka yangın algılaması dışında bırakılacağı anlamına gelmez.

Bu ayrım Türkiye yönetmeliğinin 75/4 maddesindeki yaklaşım açısından da önemlidir.

2.3.15. Otellerde oda başına kaç dedektör gerekir?

Otel uygulamalarında yalnızca oda sayısını bilmek de yeterli değildir. Ancak konaklama odalarının bireysel algılaması özellikle önemlidir.

20 odalı otelin bireysel oda dedektörleri ve ortak koridor şeması — Otellerde oda dedektörleri ve koridorlar ayrı hesaplanır; bu şema kesin montaj projesi değildir.

Örneğin 20 odalı bir otelin her odasının 25 m² olduğunu düşünelim.

Konaklama odaları algılama kapsamına alınmışsa ve her biri uygun dedektörle korunabiliyorsa:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{yatak\ odaları}}=20 \$

Bu sayı yalnızca yatak odalarına ilişkindir.

Otelin koridoru, merdiveni, resepsiyonu, restoranı, mutfağı, teknik odaları ve diğer bölümleri ayrı değerlendirilir.

İngiliz hükümetinin konaklama tesislerine yönelik yangın risk değerlendirme rehberinde oteller için örnek sistem kategorisi olarak L2 yer almaktadır. FIA'nın 2025 açıklamaları ise uyuyan insanların bulunduğu odalarda duman veya uygun çok kriterli algılamaya öncelik verilmesini destekler.

Önemli bir ayrıntı: Otel yatak odasında yalnızca ısı dedektörüne dayanmak, kişileri uyurken erken uyarmak açısından yeterli olmayabilir. 2025 İngiliz rehberi bu hususu özellikle vurgulamaktadır.

Otel odalarındaki banyo ve giriş bölümü

Bazı otel odalarında yatak bölümüyle giriş holü arasında kapı veya tam bölme bulunabilir.

Bu durumda “bir otel odası = her koşulda tek dedektör” şeklinde otomatik karar verilmemelidir.

Odaların planı incelenmeli ve korunacak ayrı hacimler değerlendirilmelidir.

Örnek otel hesabı

Dört katlı bir otel düşünelim.

Her katta:

10 yatak odası
25 m uzunluğunda ortak koridor
Bir merdiven bağlantısı
Bir temizlik odası

Yalnızca yatak odaları:

$Matematik formülü: 4\times10=40 \$

Koridorlar ve diğer korunması gereken mahaller ayrıca eklenir.

Dört katın her birinde koridorun ilgili dar koridor kurallarıyla iki dedektör gerektirdiği varsayılırsa:

$Matematik formülü: 4\times2=8 \$

Yatak odaları ve koridorların toplamı:

$Matematik formülü: 40+8=48 \$

Bu 48 dedektör, otelin tamamı için kesin miktar değildir. Merdivenler, lobi, teknik hacimler, kat planları ve diğer korunan alanlar ayrıca değerlendirilmelidir.

2.3.16. Okullarda sınıf sayısına göre dedektör hesabı

Bir okulda sınıflar, koridorlar, öğretmenler odası, laboratuvarlar, depolar, kazan dairesi, mutfak ve diğer bölümler bulunabilir.

On iki sınıflı okulda sınıf dedektörleri ve ortak koridor örneği — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Bütün sınıfların algılama kapsamında olduğu bir örnekte 12 adet sınıf varsa ve her sınıf bir dedektörle korunabiliyorsa:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{sınıflar}}=12 \$

Fakat okulda geniş spor salonları, laboratuvarlar veya özel kullanımlı odalar da bulunabilir.

Örneğin kimya laboratuvarında buhar ve deney koşulları, dedektör tipi seçiminde önem taşıyabilir.

Koridorlardaki dedektörler sınıfların içerisindeki algılamanın yerine otomatik olarak geçmez.

Dolayısıyla okul projesinde sınıfları, ortak alanları ve özel riskli mahalleri ayrı çizelgeler halinde ele almak daha doğrudur.

2.3.17. Hastaneler ve sağlık kuruluşları

Hastaneler, bakım evleri ve sağlık kuruluşlarında algılama sistemi yalnızca cihaz sayısı yönünden değerlendirilmemelidir.

Hastanelerde hasta odası, koridor, teknik hacim ve personel uyarısı değerlendirmesi — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Hastaların hareket kabiliyeti, uyuma durumu, yoğun bakım alanları, personel uyarısı, kademeli tahliye ve yangın kompartımanları gibi hususlar önemlidir.

Örneğin 20 hasta odası bulunan bir katta yalnızca toplam alana bakılarak dedektör sayısı belirlenemez.

Hasta odaları, koridorlar, tıbbi depolar, elektrik odaları ve diğer mahaller kendi yangın riskleri ve koruma ihtiyaçlarıyla ele alınır.

Ayrıca hastanelerde alarmların nasıl iletileceği ve yangın sırasında hangi personelin hangi işlemi gerçekleştireceği de sistem tasarımının bir parçasıdır.

Bu nedenle sağlık kuruluşlarına ait örnekler, onaylı yangın stratejisi olmadan kesin montaj reçetesi olarak kullanılmamalıdır.

2.3.18. Bir katta birden fazla bağımsız işyeri bulunuyorsa

Örneğin bir iş merkezinin tek katında dört farklı kiracı bulunduğunu düşünelim.

Dört bağımsız işyerinin aynı katta bulunduğu ve ortak koridoru paylaştığı dedektör planı — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Her işyerinin kendine ait odaları vardır ve dördü de ortak koridora açılır.

Dört bağımsız işyerinin bulunduğu kat

Her işyerinin iki ayrı odası olduğunu ve tüm odaların algılama kapsamında bulunduğunu varsayalım.

Oda dedektörleri:

$Matematik formülü: 4\times2=8 \$

Ortak koridorda örneğin iki dedektörün gerekli ve yeterli olduğu doğrulanırsa:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{toplam}}=8+2=10 \$

Fakat işyerlerinden birinin içerisinde ek depo veya toplantı odası varsa bu da değerlendirilmelidir.

Bağımsız işyerleri ayrı yangın paneli kullanabilir mi?

Bu soru cihaz yerleşiminden daha geniş bir konudur.

Tek binadaki farklı kiracıların hangi yangın algılama sistemine bağlanacağı; binanın yangın stratejisine, onaylı projesine, ortak alarm iletimine ve mevzuata göre belirlenir.

Her işyerinin kendi içinde dedektör bulunması, bina genelindeki yangın uyarısının koordinasyonunun gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle ayrı kullanım alanı ile ayrı yangın alarm sistemi birbirine karıştırılmamalıdır.

2.3.19. Çok katlı ve çok odalı binalarda hesap

Şimdi üç katlı bir ofis binasını ele alalım.

Her katta:

6 adet çalışma odası
1 toplantı odası
1 ortak koridor
1 mutfak
2 tuvalet
1 merdiven bağlantısı

Bütün çalışma odaları ile toplantı odalarının birer uygun dedektörle korunduğunu varsayalım.

Kat başına:

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{çalışma}}=6 \$

$Matematik formülü: N\_{\mathrm{toplantı}}=1 \$

Toplam oda dedektörü:

$Matematik formülü: 6+1=7 \$

Üç kat için:

$Matematik formülü: 3\times7=21 \$

Koridorlar, mutfaklar, merdivenler ve diğer mahaller bu 21 sayısına dâhil değildir.

Mutfaklar için uygun algılama tipi belirlenecek, tuvaletler için standarttaki koşullu istisnalar incelenecek ve merdivenler ayrı değerlendirilecektir.

Neden kat toplamını bir defada bölmüyoruz?

Örneğin bu binanın toplam alanı 900 m² olsun.

900/100 = 9 cihaz hesabı, 21 ayrı çalışma ve toplantı odasının bulunduğu binanın koruma ihtiyacını temsil etmez.

Tam kapsamlı algılamada kapalı odaların ayrı değerlendirilmesi bu yüzden önemlidir.

2.3.20. Bir odada birden fazla dedektör ne zaman gerekir?

Her oda bir dedektörle korunamaz.

20 çarpı 6 metre odada tek dedektör ve iki dedektörün mesafe karşılaştırması — 20 × 6 m odada merkez dedektörün en uzak köşe mesafesi ile iki dedektörlü örnek karşılaştırılıyor.

Odanın uzunluğu, genişliği, tavan yüksekliği, kirişleri, havalandırması veya içerisinde bulunan engeller nedeniyle birden fazla dedektör gerekebilir.

Örneğin 120 m² büyüklüğünde 20 × 6 metre bir oda düşünelim.

Merkezde bir dedektörün en uzak köşeye mesafesi:

$Matematik formülü: d=\sqrt{10^2+3^2}\approx10{,}44\ \mathrm m \$

Bu mesafe önceki bölümde ele aldığımız 6,2 m ve 7,5 m yatay referansların ikisini de aşar.

Dolayısıyla tek dedektör yeterli değildir.

İki dedektörü 5 ve 15 metre uzunluk konumlarına ve genişliğin ortasına yerleştirirsek:

$Matematik formülü: d=\sqrt{5^2+3^2}\approx5{,}83\ \mathrm m \$

Böylece yatay mesafe bakımından her iki referansın içinde bir yerleşim elde edebiliriz.

Ancak uygulanacak standardın alan sınırı ve diğer geometrik şartları da ayrıca sağlanmalıdır.

Bu örnek, aynı oda içerisinde birden fazla dedektör kullanılmasının gerekebileceğini gösterir.

2.3.21. Açık bölme ile tam duvar arasındaki fark

Tam yükseklikte bölme

Tam yükseklikte duvar ve tavana ulaşmayan kısmi bölmenin duman hareketine etkisi — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Korunan mahaller kendi dedektör yerleşimleriyle değerlendirilir.

Tavana ulaşmayan bölme

Dumanın tavanda yayılma imkânı bulunabilir; açıklık ve standart koşulları incelenir.

Kısmi bölmenin tavandan ne kadar aşağıda bittiği önemlidir.

Bazı yüksek raf veya bölmeler duvar gibi değerlendirilmek zorunda kalabilir. Özellikle tavana çok yakın olan engeller dumanın serbest hareketini önemli ölçüde değiştirebilir.

Bu nedenle bölmenin 1,5 metre yüksekliğinde olması ile 2,9 metre yüksekliğinde olması, 3 metre tavan yüksekliğine sahip bir odada aynı durum değildir.

Bu konuya 2.7 — Kirişli, Eğimli ve Bölmeli Tavanlarda Dedektör Hesabı bölümünde ayrıntılı olarak döneceğiz.

2.3.22. Kullanıcılar için uygulamalı oda hesabı

Bir binada dedektör sayısını belirlerken her mahali ayrı satırda değerlendiren bir çizelge oluşturulmalıdır.

Örneğin:

Mahal	Adet	Oda başına başlangıç	Toplam
Çalışma odası	8	1	8
Toplantı odası	2	1	2
Müdür odası	1	1	1
Arşiv	1	1	1
Koridor	1	2	2
Elektrik odası	1	1 uygun algılayıcı	1
Mutfak	1	Ayrı algılayıcı tipi seçimi	Belirlenecek
Tuvalet	2	Koruma gerekliliği incelenecek	Belirlenecek
Belirlenmiş başlangıç toplamı			15

Bu örnekte 15 cihazlık başlangıç miktarının tamamı duman dedektörü olmak zorunda değildir. Elektrik odası ve diğer özel alanların uygun teknolojisi ayrıca belirlenir.

Tablonun nihai hale gelebilmesi için her mahallin ölçüsü, tavan yüksekliği, kullanım amacı ve proje koruma kapsamı bilinmelidir.

2.3.23. Oda bazlı ön keşif hesaplayıcısı — JavaScript olmadan sabit örnek

Bu hesaplayıcı, tam oda korumasının öngörüldüğü bir projede, tek dedektörle korunabildiği kabul edilen odalar ve ayrıca hesaplanmış koridor dedektörleri üzerinden ön miktar oluşturur.

JavaScript olmadan açıklamalı on üç dedektörlü sabit ön keşif hesabı — 13 adet kaynak sonuç korunmuştur; burada örnek giriş değerleri ayrıca açıkça belirtilmiştir.

Her korunan kapalı odanın en az bir uygun dedektör gerektirdiği ve oda geometrisinin tek dedektöre izin verdiği örnek varsayımdır.

OPAX — Çok odalı bina ön keşfi (sabit hesaplama örneği)

Bu bölümün özgün metninde 13 adet başlangıç sonucu bulunmaktadır. Aşağıdaki sayılar, bu sonucu açıklamak için verilmiş örnek giriş değerleridir; gerçek proje bilgileri değildir.

Ön keşif girdisi	Sabit örnek değer
Çalışma odası sayısı	8
Toplantı odası sayısı	2
Korunan arşiv/depo odası	1
Koridor dedektörleri (ayrı hesaplanmış)	2
Diğer korunan mahallerin dedektörleri	0
Örnek toplam başlangıç miktarı	13 adet

$Matematik formülü: N_{\mathrm{ön\ keşif}}=8+2+1+2+0=13$

Geometrik ve standart uygunluğu henüz doğrulanmamış ön keşif sonucudur. Gerçek hesapta koridor ve diğer mahaller için bağımsız değerlendirme yapılmalıdır. Bu sabit örnek JavaScript kullanmaz; sonuç otomatik değişmez.

2.3.24. Montajcı ve bayi için kontrol listesi

Bölünmüş odalarda dedektör yerleşim kontrolü — 12 kontrol maddesi. Bu form JavaScript olmadan yazdırılabilen sabit bir listedir.

Bölünmüş oda dedektör yerleşimi için on iki maddelik kontrol listesi — OPAX Teknik El Kitabı — öğrenme amaçlı ölçeksiz şema; proje koşulları ayrıca doğrulanır.

Her katın ve bağımsız bölümün planı alındı
Tam kapsamlı mı seçilmiş alan koruması mı gerektiği belirlendi
Bütün ayrı odalar plan üzerinde işaretlendi
Her odanın metrekaresi ve boyutları kaydedildi
Koridorlar ayrı hesaplandı
Yangın kapıları ve tam yükseklikte bölmeler belirlendi
Cam bölmeli toplantı odaları ayrı değerlendirildi
Mutfak, banyo, tuvalet ve özel alanlar incelendi
Arşiv, depo, elektrik ve teknik odalar kontrol edildi
Her dedektörün geometrik mesafe şartı doğrulandı
Dedektör tipi ve uygunluk belgeleri kontrol edildi
Kat planı ve nihai cihaz miktarı proje sorumlusuyla doğrulandı

2.3.25. Bölünmüş odalarda en sık yapılan hatalar

Hatalı yaklaşım	Doğru uygulama
Kat alanını 100'e bölerek dedektör sayısı bulmak	Ayrı odaları ve koridorları ayrıca değerlendirmek
Koridor dedektörü odaları da korur demek	Kapalı odalarda gerekli algılamayı sağlamak
Cam bölmeleri yok saymak	Camın fiziksel duman engeli oluşturduğunu değerlendirmek
Her küçük odaya aynı dedektörü takmak	Yangın riskine göre algılayıcı seçmek
Mutfakta yanlış alarm nedeniyle algılamayı tamamen kaldırmak	Uygun alternatif teknolojiyi değerlendirmek
Bütün tuvaletlere otomatik dedektör takmak	Risk ve standardın izin verdiği istisnaları kontrol etmek
Bir odada her zaman tek dedektör yeterli saymak	Oda geometrisini, yüksekliğini ve engelleri kontrol etmek
Ayrı kiracıların yangın sistemlerini bağımsız düşünmek	Bina genelindeki yangın senaryosu ve alarm koordinasyonunu değerlendirmek
Kablosuz sinyali artırmak için dedektörü koridora taşımak	Doğru algılama konumunda güvenilir RF bağlantısı sağlamak

2.3.26. Bu bölümün teknik sonucu

Bölünmüş odalarda dedektör hesabının en önemli unsuru toplam bina alanından önce, algılanması gereken fiziksel mahallerin doğru belirlenmesidir.

Tam kapsamlı algılama gereken bir yapıda her korunan oda ayrı değerlendirilir. Koridorlar, merdivenler, ortak mahaller ve özel riskli alanlar da kendi koşullarına göre ele alınır.

Bir odanın küçük olması, algılama gereksinimini otomatik olarak kaldırmaz. Bir odanın büyük olması da yalnızca alanına bölme yapılarak doğru sayı bulunabileceği anlamına gelmez.

Özet olarak doğru yaklaşım şudur:

Önce binanın koruma kapsamını belirleyin. Sonra odaları ve diğer mahalleri ayrı ayrı inceleyin. Her mahal için uygun algılama teknolojisini seçin. Ardından geometrik yerleşimi ve bütün istisnaları kontrol ederek cihaz sayısını kesinleştirin.

2.3.27. Teknik kaynakça

Türkiye — Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik — Özellikle Madde 75 ve otomatik algılama yerleşimi.
Türkiye — Konsolide Yangın Yönetmeliği — 1 Temmuz 2025 değişiklikli mevzuat metni.
FIA — BS 5839-1:2025 Değişiklik Rehberi — L2, uyuma alanları ve özel algılama seçimi.
FIA — Yangın Algılama Sistemi Kategorisi Seçim Rehberi — L1, L2, L3 ve diğer sistem kategorilerinin uygulanması.
Birleşik Krallık Hükümeti — Konaklama Tesisleri Yangın Risk Değerlendirmesi — Oteller ve uyuma alanlarında otomatik algılama.

Uygulama notu: Şemalar ve tablolar teknik eğitim örnekleridir. Türkiye'de güncel mevzuat, ilgili TS standardı, onaylı proje ve üretici sınırları doğrulanmadan nihai dedektör metrajı belirlenmemelidir.

OPAX • Yangın Algılama ve Alarm Sistemleri Teknik El Kitabı • Bölüm 2.3

Tavsiye Edilen Ürünler