OPAX | YANGIN ALGILAMA VE ALARM SİSTEMLERİ TEKNİK EL KİTABI
OPAX | YANGIN ALGILAMA VE ALARM SİSTEMLERİ TEKNİK EL KİTABI — BÖLÜM 2
Dar ve geniş koridorlar • 5–100 metre uzunluklar • 1–4 metre genişlikler • L, T ve U şeklindeki koridorlar • Yangın kapıları • Katlı binalar • Teknik hesaplama ve montaj örnekleri
Koridorlar, binaların yangın güvenliği açısından en önemli dolaşım alanlarından biridir. Ofislerde, hastanelerde, otellerde, okullarda, alışveriş merkezlerinde ve diğer yapılarda odaların büyük bölümü koridorlara açılır.
Bir yangın sırasında bu alanlar insanların bulundukları odalardan çıkarak güvenli alanlara ve yangın merdivenlerine ulaşmalarını sağlayabilir.
Bu nedenle koridorlardaki yangının erken fark edilmesi, özellikle kaçış güzergâhlarının güvenliği bakımından önemlidir.
Ancak koridorlarda duman dedektörünün görevi yalnızca koridorun içinde başlayan yangını algılamak değildir. Bir odadan koridora yayılan duman da koridor dedektörleri tarafından algılanabilir.
Buna rağmen koridordaki dedektör, otomatik olarak koridora açılan odaların içindeki dedektörün yerine geçmez.
Örneğin kapısı kapalı bir otel odasında başlayan yangının dumanı, koridor dedektörüne ulaşmadan önce odada tehlikeli koşullar oluşturabilir.
Bu nedenle koridorlardaki dedektör yerleşimi ile odaların kendi içindeki algılama ihtiyacı birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Yangın algılama sisteminin koruma kategorisi de önemlidir. Örneğin İngiliz BS 5839-1:2025 kapsamındaki L4 kategorisi ortak kaçış güzergâhlarını esas alırken, L1 çok daha kapsamlı algılama sağlar.
Bir koridorun dedektör hesabını yapabilmek için şu bilgiler gereklidir:
| Özellik | Dedektör hesabına etkisi |
|---|---|
| Koridor uzunluğu | Dedektörlerin toplam sayısını ve aralıklarını belirler |
| Koridor genişliği | Özel dar koridor kuralının uygulanıp uygulanamayacağını etkiler |
| Tavan yüksekliği | Dedektörün uygunluğunu ve dumanın yükselmesini etkiler |
| Düz veya eğimli tavan | Yerleşim yöntemini değiştirebilir |
| L, T, U veya Z biçimi | Ayrı kolların ve dönüş noktalarının kontrolünü gerektirir |
| Yangın kapıları | Ayrı duman hacimleri oluşturabilir |
| Kirişler ve tavan engelleri | Dumanın tavanda yayılmasını sınırlandırabilir |
| Havalandırma | Duman hareketini etkileyebilir |
| Koridora açılan odalar | Oda algılama ihtiyacının ayrıca belirlenmesini gerektirir |
| Koridorun kaçış yolu olması | Dedektör teknolojisi ve sistem kategorisini etkiler |
Birinci önemli sonuç şudur:
Koridorlarda kaç dedektör gerektiğini belirlemek için yalnızca koridorun m² alanını bilmek yeterli değildir.
Koridorun uzunluğu ve genişliği ayrı ayrı bilinmelidir.
Önceki bölümlerimizde düz tavanlı açık odalar için farklı Avrupa mesafe değerlerini açıklamıştık.
Koridorlarda ise daha özel bir yerleşim yaklaşımı bulunur.
Dar koridorlar için temel karşılaştırma
CEN/TS 54-14:2018
12,4 m
Dedektörler arası en fazla
6,2 m
Uç duvardan ilk dedektöre en fazla
BS 5839-1:2025
15 m
Dedektörler arası en fazla
7,5 m
Uç duvardan ilk dedektöre en fazla
CEN/TS 54-14:2018 genişliği 2 metreyi aşmayan koridorlara yönelik kuralı açıklar. İncelenen BS 5839-1:2025 rehberi ise 2 metreden dar koridorlar ifadesini kullanır. Sınır değerdeki koridorlar için güncel tam standart metni kontrol edilmelidir.
Bu iki yaklaşımın farkı önemlidir. Örneğin 60 metre uzunluğundaki bir koridor için bir yöntemde beş dedektörlük, diğerinde dört dedektörlük doğrusal yerleşim elde edilebilir.
Fakat bu değerler bütün koridorlarda aynı şekilde uygulanamaz.
Özel dar koridor şartının sağlanması, tavanın ve dedektörün uygunluğu, yangın kapılarının bulunmaması veya bunların etkisinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Türkiye'deki Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 75. maddesi, kapsamındaki binalarda algılayıcıların ilgili TS EN 54-14'e göre yerleştirilmesini öngörür.
Bu nedenle OPAX el kitabında CEN/TS 54-14:2018'in 12,4 ve 6,2 metre değerlerini Avrupa teknik referansı olarak gösterebiliriz.
Ancak Türkiye'de uygulanacak güncel TS standardı ve onaylı yangın projesi doğrulanmadan İngiliz 15 metre değerini doğrudan kullanmamalıyız.
Şema ölçeksizdir. Dar koridor yaklaşımında dedektörler genellikle koridorun orta doğrultusunda planlanır.
Dar koridorlarda korunacak tavan alanı çoğunlukla uzun ve ince bir şerit şeklindedir.
Düz ve uygun tavanlı açık odalarda dedektörler, iki boyutlu bir alanın bütün noktalarını koruyacak şekilde yerleştirilir.
Dar koridor yaklaşımında ise koridorun orta çizgisine yakın noktalar esas alınarak doğrusal bir yerleşim yapılabilir.
Bu, dedektör aralıklarının açık oda ızgara aralığından daha büyük olabilmesine imkân verir.
Ancak bu yöntemin uygulanabilmesi için ilgili standartta belirtilen genişlik şartının sağlanması gerekir.
Dikkat: Dar koridor kuralı, dumanın koridorun bir ucundan diğer ucuna çok hızlı ilerleyeceği varsayımına dayanarak keyfî aralık artırılması anlamına gelmez. Standardın belirlediği özel geometri yaklaşımıdır.
Uygun düz koridor için teorik doğrusal başlangıç hesabı:
\

Burada:
CEN yöntemi için:
\

İngiliz yöntemi için:
\

Bu formülle elde edilen cihazlar koridor boyunca eşit uzunluklu bölümlerin merkezine yerleştirilebilir.
Dedektörler arasındaki mesafe:
\

Koridorun başından ilk dedektöre ve son dedektörden uç duvara uzaklık:
\

Bu yerleşimde:
\

ve:
\

olması sağlanır.
CEN:
\

Üç dedektör eşit yerleştirilirse:
\

\

Dedektör konumları başlangıçtan 5, 15 ve 25 metredir.
Aralık 10 metre, uç mesafe 5 metredir. İkisi de ilgili 12,4 m ve 6,2 m sınırlarının içindedir.
İngiliz yöntemi:
\

Bu durumda dedektörler 7,5 ve 22,5 metrede yerleştirilebilir.
Bu iki farklı sonuç, tasarım standardı seçiminin cihaz adedini nasıl etkilediğini gösterir.
Aşağıdaki tablo, tek parça, düz, engelsiz ve ilgili dar koridor genişlik şartını sağlayan koridorlar için hazırlanmıştır.
| Koridor uzunluğu | CEN 12,4 m hesabı | İngiliz 15 m hesabı |
|---|---|---|
| 5 m | 1 | 1 |
| 10 m | 1 | 1 |
| 12 m | 1 | 1 |
| 15 m | 2 | 1 |
| 20 m | 2 | 2 |
| 25 m | 3 | 2 |
| 30 m | 3 | 2 |
| 35 m | 3 | 3 |
| 40 m | 4 | 3 |
| 45 m | 4 | 3 |
| 50 m | 5 | 4 |
| 60 m | 5 | 4 |
| 70 m | 6 | 5 |
| 75 m | 7 | 5 |
| 80 m | 7 | 6 |
| 90 m | 8 | 6 |
| 100 m | 9 | 7 |
Bu rakamlar yalnızca yukarıdaki doğrusal aralık formülünün sonuçlarıdır. Yangın kapıları, farklı tavan hacimleri, dönüşler, havalandırma ve diğer istisnalar hesaba katılmamıştır. Sınırda ve özel geometrilerde tam standart kontrolü gereklidir.
Örneğin müşterimiz 50 metre uzunluğunda, 1,5 metre genişliğinde ve 3 metre yüksekliğinde bir koridor için dedektör sayısı soruyor.
Önce koridorun düz ve engelsiz olup olmadığı kontrol edilir. Ardından hangi yerleşim standardının uygulanacağı belirlenir.
CEN yöntemiyle:
\

Üst tam sayı:
\

Eşit yerleşimde her dedektör 10 metrelik bölümün merkezine gelir.
Konumlar:
5, 15, 25, 35 ve 45 metre.
Bu, standarttaki doğrusal mesafe referansları açısından uygun bir başlangıç planıdır.
Birçok montajcının yanıldığı nokta, koridorun uzunluğunu öğrenip genişliğini sormadan adet belirlemesidir.
Örneğin 30 metre uzunluğunda iki farklı koridor düşünelim:
İkisi de 30 metre uzunluğundadır. Ancak aynı özel dar koridor kuralıyla değerlendirilmeleri doğru olmayabilir.
Dar koridor düzenlemesi yalnızca belirli genişlikler için öngörülmüştür.
| Koridor genişliği | Yaklaşım |
|---|---|
| 1 m | Dar koridor şartları sağlanıyorsa doğrusal yerleşim |
| 1,5 m | Dar koridor şartları sağlanıyorsa doğrusal yerleşim |
| 1,8 m | Dar koridor şartları sağlanıyorsa doğrusal yerleşim |
| 2 m | CEN özel genişlik sınırı içindedir; İngiliz sınır ifadesi ayrıca doğrulanmalıdır |
| 2,5 m | Normal oda/alan geometrisi esas alınır |
| 3 m | Normal oda/alan geometrisi esas alınır |
| 4 m | Normal oda/alan geometrisi esas alınır |
| 5 m veya üzeri | Normal açık alan koşulları ve geometrik yerleşim |
Önemli: Normal alan yöntemi kullanılması mutlaka iki sıra dedektör gerektiği anlamına gelmez. Yeterince dar bir dikdörtgen alanda tek sıra dedektör, en uzak nokta mesafelerini sağlayabilir.
Bu nedenle geniş koridorda da çözüm yalnızca metrekaresel bir işlem değildir.
Geniş koridorlar için artık koridorun tam genişliği hesaba katılmalıdır.
Uzunluğu L, genişliği W olan düz bir alan düşünelim.
Dedektörleri koridorun genişlik merkezine ve uzunluk boyunca düzenli aralıklarla yerleştirdiğimizi varsayalım.
Her dedektöre ait eşit uzunluklu hücrenin köşesine en uzak mesafe:
\

Burada s, dedektörler arasındaki örnek doğrusal hücre uzunluğudur.
Seçilen yatay mesafe sınırı r ise:
\

Buradan:
\

elde edilir.
Bu ifade, belirli genişlikteki açık ve düz bir koridorda tek merkez sıralı bir yerleşimin teorik yatay mesafe sınırını hesaplamamıza yardımcı olur.
Bu matematiksel sonuç standarttaki bütün yerleşim hükümlerinin yerine geçmez. Özellikle normal alanlar için verilen kare ızgara sınırları, duvar açıklıkları, dedektör aralıkları ve diğer tasarım şartları ayrıca kontrol edilmelidir.
Koridor alanı:
\

CEN yatay mesafe referansını kullanalım:
\

Koridor genişliği:
\

Teorik hücre uzunluğu:
\

\

\

\

Bu nedenle ilk geometrik değerlendirmede 30 metrelik alanı üç hücreye ayırabiliriz.
Her hücrenin uzunluğu:
\

En uzak köşe:
\

\

Bu değer 6,2 m yatay mesafe sınırını sağlar.
Sonuç: Üç dedektörlü tek sıra yerleşim, bu örnekte yatay geometri bakımından uygun bir çözüm oluşturur. Kesin uygunluk için diğer şartlar da incelenmelidir.
Aşağıdaki tablo aynı uzunlukta, fakat farklı genişliklerdeki koridorların nasıl değerlendirileceğini gösterir.
| Koridor ölçüleri | Alan | CEN referansıyla gösterilen yerleşim |
|---|---|---|
| 30 × 1 m | 30 m² | Dar koridor hesabıyla 3 |
| 30 × 1,5 m | 45 m² | Dar koridor hesabıyla 3 |
| 30 × 2 m | 60 m² | Uygun dar koridor koşullarında 3 |
| 30 × 2,5 m | 75 m² | Normal geometrik yöntemle 3 |
| 30 × 3 m | 90 m² | Normal geometrik yöntemle 3 |
| 30 × 4 m | 120 m² | Normal geometrik yöntemle 3 |
| 30 × 5 m | 150 m² | Normal geometrik yöntemle 3 |
| 30 × 8 m | 240 m² | Tek sıra uygunluğu ve alan yerleşimi yeniden değerlendirilir |
Bu tablodan anlaşılacağı gibi koridor genişliği değiştiğinde dedektör sayısı her zaman hemen değişmez. Ancak kullanılan hesabın dayanağı ve kontrol edilmesi gereken uzak köşeler değişir.
Örneğin 30 × 5 m koridor üç dedektöre eşit olarak bölündüğünde her 10 × 5 m hücrenin merkezden en uzak köşesi:
\

Bu hâlâ 6,2 metrenin içindedir.
Ancak koridor 8 metre genişliğe çıktığında, alanın artık geniş bir dolaşım salonu gibi değerlendirilmesi gerekebilir. Dedektörlerin tek veya çok sıralı düzenlenmesi; kullanılan standardın bütün yerleşim şartlarıyla hesaplanmalıdır.
Bu hesaplayıcı dar koridorlar için doğrusal başlangıç sayısını gösterir. Geniş koridor seçildiğinde normal geometrik hesaba geçilmesi gerektiğini belirtir.
Uygulama referansı
CEN/TS 54-14:2018
BS 5839-1:2025 tasarım rehberi
Uzunluk (m)
Genişlik (m)
Başlangıç dedektör sayısı
3
Eşit merkezler arası
10 m
Uç duvardan ilk dedektöre örnek uzaklık: 5 metre.
Yangın kapıları, tavan engelleri, dönüşler ve diğer yerleşim koşulları bu hesapta yer almıyor.
L şeklindeki koridor iki ayrı doğrultudan oluşur. Bu iki bölümün birleştiği dönüş noktasında koridorun yönü değişir.
Böyle bir durumda toplam uzunluğu hesaplayarak bütün koridoru tek bir düz çizgi gibi değerlendirmek doğru bir yöntem değildir.
Çünkü fiziksel dönüş noktasında duman hareketi de etkilenebilir. Ayrıca dedektörlerin en uzak tavan noktalarına olan yatay uzaklıkları, düz bir koridordaki gibi hesaplanmayabilir.
Koridorun genişliği 1,5 metre olsun.
İki kolu:
Toplam uzunluk:
\

Yalnızca 40/12,4 işlemiyle dört dedektör elde edilebilir. Ancak burada her kolu ayrı incelemek, güvenilir bir ön yerleşim yöntemi olacaktır.
Birinci kol için:
\

İkinci kol için:
\

Böylece:
\

Bu yerleşim ihtiyatlı bir başlangıç oluşturur.
Şema yerleşim prensibini göstermek içindir; ölçülü dedektör koordinatları yerine geçmez.
Burada beş dedektör göstermek, L şeklindeki bütün 40 m koridorlar için zorunlu sayının beş olduğu anlamına gelmez.
Dönüşteki bir dedektörün iki kola ilişkin bazı tavan noktalarını birlikte koruyabildiği farklı yerleşimler mümkün olabilir.
Ancak bu tür azaltılmış adet hesabı yalnızca düz koridor aralığına dayanarak değil, gerçek plan geometrisi ve ilgili standart hükümleriyle doğrulanmalıdır.
Koridorun birinci kolunun sonu, iç dönüş köşesi, ikinci kolun başlangıcı, ikinci kolun sonu, yangın kapıları ve tavan engelleri ayrı ayrı incelenmelidir.
Kitap için uygulama tavsiyesi: L koridorları başlangıçta iki kol halinde hesaplayalım; sonrasında ortak dönüş bölgesindeki cihazların kapsaması doğrulanarak proje miktarını kesinleştirelim.
T şeklindeki koridorlar, bir ana geçiş koridoruna başka bir koridorun bağlandığı alanlardır.
Bu yerleşimler hastanelerde, okullarda, ofislerde ve çok katlı binalarda yaygındır.
Örnek ölçüler:
Ön keşif için ana koridor ayrı hesaplanır:
\

Dikey kol:
\

Dolayısıyla başlangıç:
\

Şemada altı konum gösterilmiş olması, örnek bir daha sık yerleşim alternatifi olarak değerlendirilmelidir; hesap sonucu beştir. Nihai planda cihazların konumları ve sayıları birbiriyle tutarlı olacak şekilde yeniden çizilir.
T şeklindeki bağlantı çevresindeki koruma, üç kolun fiziksel geometrisiyle birlikte incelenir. Dönüşte birbirine yakın dedektörler varsa gereksiz tekrar bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir.
U şeklindeki koridorlarda iki yan kol ve bunları birleştiren yatay veya dikey bir bağlantı kolu bulunur.
Örneğin bir otelin bir katında:
olsun.
Kolları ayrı ele alan başlangıç hesabı:
\

\

\

Toplam:
\

Bu örnekte yedi dedektörlü ihtiyatlı bir yerleşim hesabı oluşturduk.
Ancak U şeklindeki koridorun tavanında birden fazla yangın kapısı varsa koruma alanı daha fazla parçaya ayrılabilir.
Kapılar, dedektör yerleşiminin ayrı değerlendirilmesini gerektiren duman sınırları oluşturabilir.
Yangın kapıları, binalarda yangın ve duman yayılımını sınırlandırmak amacıyla kullanılır.
Bir koridorda yangın kapısı bulunması, dedektörlerin yerleşimini önemli ölçüde etkileyebilir.
Örneğin 40 metre uzunluğunda bir koridorun tam ortasında yangına ve dumana karşı dayanımlı bir kapı bulunduğunu düşünelim.
Kapı, yangın sırasında kapanacak şekilde tasarlanmışsa koridor tek ve kesintisiz duman hacmi olarak değerlendirilmemelidir.
Koridor iki bölüme ayrılır:
CEN dar koridor ön hesabında her bölüm için:
\

\

Toplam:
\

Bu örnekte her bölüm kendi içinde doğrusal olarak korunmaktadır.
Kapı bulunmayan 40 m koridorun CEN doğrusal hesabı da dört cihaz verebilir. Fakat bu durum aynı sayının her zaman geçerli olduğu anlamına gelmez.
Başka uzunluklarda kapıyla bölünme ek cihaz ihtiyacı oluşturabilir.
Kapı yoksa:
\

Koridor iki adet 12 m bölüme ayrılırsa:
\

Toplam yine iki dedektördür.
Ancak kapı konumunun dengesiz olması, koridorların farklı geometrilerde bulunması veya tavan koşulları cihaz konumlarının değişmesini gerektirebilir.
Her yangın kapısının tam iki yanına otomatik olarak birer duman dedektörü yerleştirilmesi yönünde evrensel bir genel kural bulunmaz.
Kapının iki tarafındaki alanlar, algılama kapsamı ve kullanılan standarda göre tasarlanır.
Bunun yanında kapıyı açık tutan elektromanyetik tutucuların yangın alarmıyla serbest bırakılması gerekiyorsa, bu işlevin ilgili yangın senaryosuna uygun çalışması da doğrulanmalıdır.
Türkiye yönetmeliğinde yangın ve duman sızdırmaz kapılara ilişkin hükümler yer almaktadır.
Bir otelde veya ofiste koridorun iki tarafında çok sayıda oda bulunabilir.
Örneğin:
Tam oda ve koridor algılamasının gerekli olduğu varsayılsın.
Oda dedektörleri:
\

Koridor için CEN doğrusal hesabı:
\

Toplam:
\

Şematik yerleşim: odalar ve koridor farklı korunan mahaller olarak hesaplanmıştır.
Önemli: Bu hesap yalnızca her odanın bir dedektörle korunabildiği ve odaların tamamının algılama kapsamında bulunduğu örnek için geçerlidir.
Bir binanın her katında koridor bulunması, katlar arasındaki dedektör yerleşiminin birbirine karıştırılmaması gerektiği anlamına gelir.
Örneğin beş katlı bir iş merkezinde her katta 36 metre uzunluğunda ve 1,8 metre genişliğinde düz bir koridor bulunsun.
Her katta CEN başlangıç hesabı:
\

Beş katta:
\

Bu 15 dedektör yalnızca koridorlar içindir. Odalar, merdivenler, teknik hacimler ve diğer algılanması gereken bölümler hesaba dahil değildir.
| Kat sayısı | Her katta 20 m koridor | Her katta 36 m koridor | Her katta 60 m koridor |
|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 5 |
| 2 | 4 | 6 | 10 |
| 3 | 6 | 9 | 15 |
| 5 | 10 | 15 | 25 |
| 8 | 16 | 24 | 40 |
| 10 | 20 | 30 | 50 |
| 15 | 30 | 45 | 75 |
CEN 12,4 m doğrusal referansıyla hazırlanmış, her katta aynı uzunlukta, düz, uygun genişlikte, engelsiz ve bölünmemiş koridor bulunduğu varsayımına dayanan hesap tablosudur.
Hayır, otomatik olarak dahil edilmez.
Koridor dedektörlerinin kapsama alanı ile merdiven boşluklarının algılama ihtiyacı ayrı değerlendirilir.
Yangın merdiveninin korunumlu olup olmadığı, merdivenin katlarla bağlantısı, bina kullanım türü ve uygulanacak algılama kategorisi belirleyicidir.
Bu nedenle örneğin beş katlı binada yalnızca koridorların 15 dedektör gerektirdiği sonucuna ulaşıldığında sistemin toplam dedektör sayısı tamamlanmış sayılmaz.
Koridor tavanında bulunan kirişler, dumanın tavan altında yayılmasını etkileyebilir.
Özellikle kirişler koridor boyunca veya enine yerleştirilmişse farklı sonuçlar oluşabilir.
Koridora dik kirişler: Koridor boyunca dumanın ilerlemesini etkileyebilecek tavan hücreleri oluşturabilir.
Koridora paralel kirişler: Koridor genişliği boyunca ayrı tavan bölgeleri oluşturabilir.
BS 5839-1:2025 uygulama rehberlerinde tavan yüksekliğinin %10'unu aşan derin kirişlerin, ilgili şartlar altında duvar benzeri engel olarak değerlendirilmesi açıklanmaktadır.
Tavan yüksekliği:
\

Tavan yüksekliğinin %10'u:
\

Yani 30 cm.
Ancak yalnızca 30 cm değerine bakarak bütün kirişler için kesin yerleşim sonucu çıkarılmamalıdır. Güncel standardın kiriş derinliği, aralıkları ve tavan hücresi hükümleri birlikte uygulanmalıdır.
Özellikle birbirine çok yakın kirişlerden oluşan tavanlarda ayrıca özel yerleşim kuralları bulunur.
Hayır.
Örneğin 40 metrelik düz bir koridorun her 2 metresinde bir derin kiriş bulunuyorsa, normal düz tavanlı koridor hesabı tek başına yeterli değildir.
Kirişlerin dumanın ilerleyişine etkisi incelenmeli ve gerekirse dedektörlerin kiriş hücrelerine göre yeniden yerleştirilmesi sağlanmalıdır.
Asma tavan, özellikle ofislerde, otellerde, hastanelerde, iş merkezlerinde ve kamu binalarında yaygındır.
Böyle bir koridorda iki farklı fiziksel hacim bulunabilir:
Koridorun altında bulunan dedektör, asma tavan üzerindeki boşluğu kendiliğinden korumuş kabul edilmez.
Ancak bu, her asma tavan boşluğuna mutlaka ek duman dedektörü takılması gerektiği anlamına da gelmez.
Boşluğun derinliği, yangın yükü, kablo ve tesisat yoğunluğu, erişilebilirliği ve ilgili standartta belirtilen şartlar değerlendirilir.
Bir koridorda:
olsun.
Bu durumda koridorun altındaki noktasal dedektörler ayrı hesaplanır.
Tavan üzerindeki 70 cm boşluk için ise standarttaki özel boşluk algılama hükümleri incelenir.
Sadece 70 cm ölçüsünü bilmek, her durumda ilave dedektör gerekip gerekmediğini belirlemek için yeterli değildir.
Koridorlarda klima menfezleri ve mekanik havalandırma sistemleri bulunabilir.
Özellikle otellerde ve hastanelerde, koridor tavanı boyunca sürekli hava üflenmesi mümkündür.
Güçlü hava akımı dumanın algılama noktasına ulaşmasını geciktirebilir veya dumanın yönünü değiştirebilir.
2025 İngiliz üretici tasarım rehberi, dedektörlerin hava girişlerinden genel olarak en az 1 metre uzağa yerleştirilmesine ilişkin açıklama içerir.
Ancak bunun doğrudan her ülke ve her özel havalandırma tasarımı için yeterli tek kontrol olduğu düşünülmemelidir.
Önemli: Kablosuz sinyali güçlendirmek amacıyla dedektörü yangın algılama açısından yanlış bir noktaya taşımak doğru değildir.
Çıkmaz koridor, kullanıcıların belirli bir noktaya kadar ilerledikten sonra aynı yönden geri dönmek zorunda kalabildiği kaçış düzeniyle ilgili bir kavramdır.
Yangın mevzuatında çıkmaz koridorlar açısından izin verilen kaçış mesafeleri ayrıca düzenlenebilir.
Ancak kaçış mesafesi ile dedektör yerleşim mesafesi aynı şey değildir.
Örneğin bir çıkmaz koridorun uzunluğu 18 metre olabilir.
Bu koridor için başlangıç dedektör hesabı, genişliğine ve ilgili standarda göre yapılır.
1,5 metre genişliğinde, düz, engelsiz ve diğer şartları uygun 18 metrelik bir koridorda CEN doğrusal hesap:
\

olarak bulunur.
Fakat iki dedektör takılmış olması, koridorun yangın kaçış mesafesi açısından mevzuata uygun olduğu anlamına gelmez.
Kaçış yolu uzunluğu, çıkış sayısı, kapı düzeni, kullanıcı yükü ve diğer mevzuat şartları ayrıca kontrol edilir.
| Bina türü | Koridor hesabında özel olarak değerlendirilecek konular |
|---|---|
| Otel | Kapalı yatak odaları, yangın kapıları, uyuyan kişilerin uyarılması |
| Hastane | Hasta odaları, korunumlu bölümler, yatay tahliye, personel uyarısı |
| Okul | Sınıflar, laboratuvarlar, kalabalık kullanım ve kaçış senaryosu |
| İş merkezi | Birden fazla bağımsız ofis, ortak alanlar ve yangın paneli bölgeleri |
| AVM | Geniş dolaşım koridorları, atriumlar, havalandırma |
| Apartman | Ortak alan algılama gerekliliği, bina yüksekliği ve kullanım sınıfı |
| Yurt | Yatak odaları, ortak koridorlar, gece kullanım senaryosu |
| Fabrika | Gürültü, hava hareketleri, yüksek tavan ve üretim tehlikeleri |
Bu yapılarda koridorun yalnızca metrekaresi değil, yangın stratejisindeki işlevi de belirleyicidir.
Örneğin bir hastanenin koridorunda duman algılama ihtiyacı, hasta odalarının bulunduğu yangın kompartımanları ve tahliye senaryosuyla birlikte değerlendirilmelidir.
OPAX'ın kablosuz yangın sistemlerinde koridor dedektörleri, uygun yerlerde kablo çekilmesi gerekmeksizin yangın alarm paneline bağlanabilir.
Bu durum özellikle mevcut otellerde, okullarda, ofislerde ve tarihi yapılarda montaj avantajı sağlayabilir.
Ancak kablosuz sistem kullanılması, dedektörlerin standart yerleşim mesafelerinin artırılabileceği anlamına gelmez.
Kablosuz haberleşme konusu ile duman algılama kapsaması birbirinden farklıdır.
Örneğin bir otelde 60 metre uzunluğunda koridor bulunması, tek başına kablosuz sinyalin 60 metre sorunsuz çalışacağını garanti etmez.
Yerleşim tamamlandıktan sonra kalıcı montaj konumlarında RF bağlantısı doğrulanmalıdır.
| Hatalı uygulama | Doğru yaklaşım |
|---|---|
| Koridorun yalnızca metrekaresini hesaplamak | Uzunluk ve genişliği ayrı ölçmek |
| Bütün koridorlara 15 m aralık uygulamak | İlgili standardı ve dar koridor genişlik şartını kontrol etmek |
| 3 m genişliğindeki koridoru özel dar koridor saymak | Normal alan geometrisine göre değerlendirmek |
| Koridor dedektörlerini odaların yerine saymak | Korunan odaların algılama ihtiyacını ayrıca hesaplamak |
| Yangın kapılarını hesaba katmamak | Bölünmüş koridor hacimlerini ayrı incelemek |
| L ve T dönüşlerini düz koridor kabul etmek | Her kol ve bağlantı noktasını kontrol etmek |
| Derin kirişleri görmezden gelmek | Tavan engel kurallarını uygulamak |
| Asma tavan üzerindeki boşluğu hiç değerlendirmemek | Yangın yükü ve standart istisnalarını incelemek |
| Klima menfezinin hemen yanına dedektör takmak | Hava akımı etkisini kontrol etmek |
| Dedektörü yalnızca RF sinyaline göre konumlandırmak | Önce yangın algılama açısından doğru montaj yeri seçmek |
OPAX Koridor Dedektörü Yerleşim Kontrolü
0/15
Koridorun kullanım amacı ve algılama kapsamı belirlendi
Koridorun toplam uzunluğu ölçüldü
Koridor genişliği ölçüldü
Tavan yüksekliği kaydedildi
Düz koridor ve dönüşlü kollar ayrı işaretlendi
Yangın kapıları ve bölmeler plana işlendi
Koridora açılan odalar ayrıca değerlendirildi
Kirişler ve tavan engelleri kontrol edildi
Havalandırma menfezleri belirlendi
İlgili standardın yerleşim yöntemi seçildi
Dedektör aralıkları ve uç mesafeleri doğrulandı
Tavandaki en uzak noktalar kontrol edildi
Kablosuz sistemde RF kapsaması doğrulandı
Cihazların paneldeki isimleri ve konumları kaydedildi
Nihai proje uygunluğu yetkin tasarım sorumlusunca kontrol edildi
Kontrol listesi yazdırılabilir; kalemle veya işaretleme yöntemiyle doldurulabilir. JavaScript kullanılmaz.
Son olarak bu bölümde öğrendiklerimizi tek bir örnekte birleştirelim.
Beş katlı bir otel düşünelim.
Her katta:
bulunsun.
Yatak odalarının tamamında uygun birer algılama cihazının gerektiği ve her odanın tek cihazla korunabildiği varsayılsın.
\

60 adet yatak odası dedektörü.
Her katta:
\

Beş katta:
\

15 adet koridor dedektörü.
\

Yani yalnızca yatak odaları ve koridorların örnek hesabında 75 adet dedektör ortaya çıkar.
Bunun üzerine teknik hacimler, temizlik odaları, merdivenler, lobi, restoran, mutfak, kazan dairesi ve diğer gerekli alanların algılama cihazları ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle: Bu 75 cihazın otel için kesin veya yasal asgari toplam olduğunu söylemek yanlış olur.
Otelin sesli uyarı seviyesi, yatak başındaki alarm duyulabilirliği, yangın butonları, tahliye senaryosu ve ışıklı uyarılar da ayrı projelendirilir.
Koridorlar için kullanılan dedektör aralıkları, normal açık alanlardan farklı olabilir. Bunun sebebi özel dar koridor geometrisine ilişkin standart yaklaşımıdır.
Ancak bu avantaj yalnızca ilgili şartları sağlayan mahallerde kullanılabilir.
Örneğin CEN/TS 54-14:2018 yaklaşımında uygun dar koridorlar için 12,4 metre dedektör aralığı ve 6,2 metre uç mesafesi referansı bulunur.
İngiliz BS 5839-1:2025 uygulamasında ise uygun dar koridorlar için 15 metre ve 7,5 metre değerleri gösterilir.
Bu farkın, Türkiye'de proje hazırlanırken özellikle dikkate alınması gerekir.
Bu bölümün temel uygulama ilkesi:
Koridorun önce uzunluğunu ve genişliğini ölçün. Uygun standartta dar koridor kapsamında olup olmadığını belirleyin. Daha sonra her düz koridoru ve dönüşlü kolu yerleşim mesafeleriyle değerlendirin. Yangın kapılarını, tavan engellerini ve havalandırmayı ayrıca kontrol edin. Son cihaz sayısını bu değerlendirmelerden sonra kesinleştirin.
$150,00 (7.500,00 TL) +KDV
$180,00 (9.000,00 TL)$200,00 (10.000,00 TL) +KDV
$240,00 (12.000,00 TL)$216,00 (10.800,00 TL) +KDV
$259,20 (12.960,00 TL)$240,00 (12.000,00 TL) +KDV
$288,00 (14.400,00 TL)$104,00 (5.200,00 TL) +KDV
$124,80 (6.240,00 TL)$1.300,00 (65.000,00 TL) +KDV
$1.560,00 (78.000,00 TL)$411,00 (20.550,00 TL) +KDV
$493,20 (24.660,00 TL)$383,00 (19.150,00 TL) +KDV
$459,60 (22.980,00 TL)$298,00 (14.900,00 TL) +KDV
$357,60 (17.880,00 TL)€189,52 (10.632,07 TL) +KDV
€227,42 (12.758,49 TL)€150,00 (8.415,00 TL) +KDV
€180,00 (10.098,00 TL)€199,98 (11.218,88 TL) +KDV
€239,98 (13.462,65 TL)